De notaris, onpartijdig bij meerdere partijen

In een aantal gevallen heeft de wetgever het van groot belang gevonden om in het maatschappelijk verkeer iemand (de notaris) te hebben, die zorgt dat de wil van één partij of meerdere partijen in een authentieke akte wordt vastgelegd.

De taak van de notaris gaat overigens verder dan het uitsluitend opschrijven wat partijen willen. Als onafhankelijke functionaris zal hij niet alleen letten op datgene wat partijen verklaren, maar ook op hetgeen partijen bedoelen. We noemen dat laatste ook wel: de innerlijke wil. Voorts dient de notaris zich ervan te overtuigen dat partijen de (juridische) consequenties van hun wensen overzien. Hier heeft de notaris een voorlichtende rol; hij dient er voor te waken dat het (juridische) overwicht van de ene partij niet ten koste gaat van de andere, juridisch minder geschoolde, partij.

De notariële akte dient te voldoen aan een aantal wettelijke vereisten, zowel qua inhoud als qua vorm. Dit geldt eveneens voor het ondertekenen (“het passeren”) van de akte. Als aan alle wettelijke eisen is voldaan spreken we van een “authentieke akte”. De voordelen hiervan zijn groot: iedereen mag ervan uit gaan dat de akte precies weergeeft wat partijen zijn overeengekomen en dat partijen zich ook volledig bewust waren van de consequenties. Bovendien heeft een authentieke akte executoriale kracht. Dat houdt in, dat deze akten zonder tussenkomst van de rechter ten uitvoer kunnen worden gelegd. Ook voor het registreren en archiveren zijn er veel wettelijke regels. Hierdoor kan een akte nooit zoekraken.
Kortom, de notaris geeft rechtszekerheid.

De notaris is onpartijdig

Dat is niet alleen zijn beroepshouding, daarvoor is hij door de Kroon benoemd.
De notaris is altijd op zoek naar evenwichtige oplossingen die conflicten in de toekomst zo veel mogelijk uitsluiten.
Daardoor houdt hij niet alleen rekening met de belangen van zijn cliënt, maar, uit hoofde van zijn functie ook met die van andere betrokkenen en met de mogelijkheden die de wet biedt. Het kan daarom best gebeuren dat hij maar gedeeltelijk aan de wensen van een cliënt tegemoet kan komen. Toch is er ook dan sprake van een juiste belangenbehartiging.
U bent gediend met een oplossing die problemen voorkomt.

De notaris moet dus oog hebben voor de belangen van alle betrokkenen en is daarom onafhankelijk en onpartijdig. Bovendien wordt van hem een grote mate van vakbekwaamheid verwacht. Het is dus logisch dat de notaris onderworpen is aan strenge regels: het tuchtrecht voor het notarisambt. Er zijn verschillende toezichthoudende instanties: de Kamer van Toezicht voor Notarissen en het Bureau Financieel Toezicht.
In de Kamer van Toezicht voor Notarissen heeft onder andere de President van de Arrondissementsrechtbank zitting. Dit college heeft ondermeer tot taak te beoordelen of de notaris zijn ambt op een juiste wijze uitoefent. Het Bureau Financieel Toezicht houdt de financiële handel en wandel van de notaris in de gaten. Zowel privé als zakelijk.

De notaris, partijdig

Dat neemt niet weg dat de notaris in bepaalde gevallen ook partijdig adviseur kan zijn.
Dit kunnen echter alleen zaken betreffen die niet door de wet aan de notaris zijn voorbehouden. Het is nu eenmaal zo dat de notaris veel meer werkzaamheden verricht dan die welke de wet aan hem heeft voorbehouden. Hij kan ook als (belasting)adviseur optreden of namens één partij onderhandelingen voeren als hem dat wordt verzocht. Duidelijk is dat hij dan niet als notaris optreedt maar als partijadviseur.
In zulke gevallen zal hij dat dan ook duidelijk aangeven.
In alle gevallen dat er geen meerdere partijen zijn kan de notaris volledig voor uw belangen opkomen. Daarbij moet u met name denken aan testamenten en de ondernemingspraktijk.

De notaris, een juridische duizendpoot

De notaris is een jurist die een universitaire opleiding heeft genoten waarvan de eerste helft betrekking heeft op het algemene recht en de tweede helft is toegespitst op de specifiek notariële gebieden en de belastingen.
Na de universiteit volgt er nog een beroepsopleiding die drie jaar duurt en de notaris in spé ook de nodige praktische kennis meegeeft.
U kunt met al uw juridische vragen bij hem terecht.
Onderscheiden kunnen worden:

1. Zaken waarvoor men verplicht naar de notaris moet, zoals ondermeer:

• overdracht van onroerende zaken, hypotheek, testamenten, huwelijksvoorwaarden, samenlevingscontracten;
  
• oprichting van rechtspersonen (stichtingen, verenigingen, besloten en naamloze vennootschappen etc.);
  
• het verdelen van erfenissen en het doen van schenkingen.
  Hierin is de notaris niet alleen uitermate deskundig, hij zal ook steeds onpartijdig zijn.

2. Zaken die men aan de notaris toevertrouwt omdat hij bij uitstek geschikt is gezien zijn juridische kennis.

Daaronder vallen ondermeer:

• huur- en pachtcontracten;
  
• productierechten;
  
• samenwerkingsverbanden zoals (openbare) vennootschappen commanditaire vennootschappen, besloten en naamloze vennootschappen;
  
• bedrijfsbeëindiging;
  
• omzetting van een onderneming in een besloten vennootschap;
  
• samenwonen waarbij de notaris oog heeft voor alle fiscale aspecten die daarbij aan de orde komen, zoals op het gebied van de inkomsten en vennootschapsbelasting, omzet en overdrachtsbelasting, kapitaalsbelasting, successierechten.

3. Zaken die men aan de notaris toevertrouwt omdat hij de vertrouwensman is.

Een notaris heeft een wettelijk beschermd beroepsgeheim, hij is bij uitstek iemand die in vertrouwen genomen kan worden over (juridische) problemen.

De notaris en zijn personeel

De notaris is door de Kroon aangesteld om authentieke akten op te maken.
Een authentieke of notariële akte heeft voordelen boven een onderhandse akte. Voordeel is dat de dagtekening, de echtheid en de juistheid van de akte terstond vaststaat; dat de akte steeds bewaard blijft en er dus altijd duplicaten van kunnen worden gemaakt en dat van een notariële akte een grosse kan worden uitgegeven waarmee de daarop rechthebbende zonder rechterlijk vonnis zijn rechten kan uitoefenen.
Met een notariële akte zijn afspraken spijkerhard, tegenover iedereen.
Daarnaast maakt de notaris ook andere (onderhandse) akten op en geeft hij - zoals we hebben gezien - adviezen en begeleiding.
Daarbij laat hij zich ter zijde staan door bekwame en deskundige medewerkers, zoals:

1. de kandidaat-notaris, die net als de notaris de universitaire opleiding heeft voltooid en nadat hij ook de notariële beroepsopleiding heeft gevolgd zelfstandig naast de notaris opereert en alle voorkomende werkzaamheden verricht.
   Hem ontbreekt de zelfstandige bevoegdheid tot het passeren van authentieke akten. Wel kan hij na drie jaren waarnemen;
2. de notarisklerk, die een specifieke notariële beroepsopleiding heeft genoten die hem in staat stelt de meest voorkomende werkzaamheden te verrichten en naarmate de problematiek ingewikkelder is zich laat bijstaan door de notaris of kandidaat-notaris;
3. het ondersteunend personeel zoals secretaresses en de administrateur.

Juist omdat beslissingen of besluiten vaak meerdere kanten van het recht raken, is de notaris bij uitstek de eerst aangewezen persoon die u kan adviseren.
Wanneer men bijvoorbeeld ondernemer wordt, is het niet alleen belangrijk welke rechtsvorm men voor zijn onderneming kiest en welke fiscale consequenties dit heeft, ook is dan belangrijk of al dan niet huwelijksvoorwaarden of een testament wenselijk zijn in verband met aansprakelijkheid of echtscheiding, wat er gebeurt als de ondernemer overlijdt enzovoort.

En dan het wijdverbreide verhaal dat de notaris duur zou zijn. Als men de tarieven van een notaris met die van een advocaat, een fiscaal jurist, een accountant of een bedrijfsadviseur vergelijkt zal men deze conclusie niet kunnen trekken. U kunt er altijd naar vragen.

Kortom: op alle (juridische) terreinen kan de notaris u verder helpen.

Verdere informatie over de notaris is te vinden op:
- De Notaris (www.notaris.nl)
- Wikipedia (www.wikipedia.nl)